• Villfisksamlinga 2018

    Villfisksamlinga har i år forbetring av lokale gyteforhold og oppvekstmiljø som hovedtema. Grunna gode støttespelarar er arrangementa gratis!

     

     

    Fredag 25. mai:

     

    Villfiskpub på Sundre Gjestestugu

    • 19.00.....Samling og sal av mat og drikke.

    • 20.00....""Store spørsmål rundt flugufiske og nokon forsøksvise svar". Svein Røbergshagen syner film, foto og deler tankar frå eit langt sportsfiskarliv i inn og utland.

    • 21.00...." Aurepraten held fram.

     

    Laurdag 26. mai:

     

    Fagforedrag på Ål kulturhus:

    • 10.00 - 11.00...."Kvifor er vêr og klima viktig for fisk og fiske?" av fiskeribiolog Tore Qvenild.

    • 11.00 - 12.00.... "Vellykka kamp mot ørekyt" av forskningssjef Jon Museth.

    • 12.00 - 12.45.....- Pause med sal av mat og drikke. Fjellspira frå Dagali står bak menyen.

    • 12.45 - 13.45.... "Manipulasjon av gyteforhold" av forskar Ulrich Pulg.

    • 13.45 - 14.45....."Fiskemåtar i fjellet i før-historisk tid" av forskar Trygve Hesthagen.

    • 15.00 - seint.......- Aureprat på Villfiskpuben, Sundre Gjestestugu.  Sal av mat og drikke. Bokmarknad.

    Villfisksamlinga prøver i år ut bytte- og salsmarknad for ny og gamal fiskelitteratur.

    Foredragshaldarane og gjester sel aurelitteratur på Villfiskpuben.

    Er du forfattar av ei fiskerelatert bok, finn du eit interessert publikum under Villfisksamlinga.Ta gjerne med boka di og!

     

    Les meir om programinnhaldet ned på sida.

     

     

    Sundag 27. mai:

     

    Samlinga blir avslutta med den tradisjonelle tennisturneringa på Bråta.

    Tidlegare år er det arrangert både Tennisjazz og Teknotennis. I år blir det Feletennis!

    Folkemusikkviku stiller med musikarar som improviserar til tennisspel. Utdeling av vandrepokal. Ål Rekkertklubb arrangerer. Meir informasjon og påmelding her.

     

    Me oppfordrar ellers gjestene til å få med seg programmet til Folkemusikkveka, som blir avvikla sama helga.

     

     

     

     

  • Foredrag

    Kvifor er vêr og klima viktig for fisk og fisket?

    Tore Qvenild

     

    «Fisket er lunefullt i fjellet». Høyrt det før? Vêret har alltid stått sentralt i fjellfiskarens forklaring på godt og dårleg fiske, men kva med styrke og variasjon i årsklassene? Kor mykje veit me eigentleg om alle faktorane som ligg dunkle i bakgrunn, og som ein berre skimtar?

     

    Undersøkingar på Hardangervidda gjennom mange år, har gitt eit lite innsyn i dei store svingningane i vatn og vassdrag, og særleg kan storskala-variasjonane i klima forklare mykje av det me har sett i historisk tid.

    Kva slags overføringsverdi har me til andre fjellområder, og kva kan me vente i framtida med dei varsla klimaendringane?

     

    Den vakre fjellauren, med teikningar og raudt kjøt, er eit flott skue. Ei kjensle av «rikdom», det er det ein sit att med etter ein vellykka fiskedag i fjellet. Men kor mykje fisk er det eigentleg i fjellvatna? Mange kjøpe settefisk etter nokon år med laber fangst. Men er det verkeleg det beste - om målet er å forvalte vassdraga på ein bærekraftig måte?

     

    Tore Qvenild er fiskeribiolog og har arbeidd som fiskeforvaltar i Hedmark. Han har og forska på klimaets verknad på årsklassestyrke, og produksjon av fisk og næringsdyr på Hardangervidda saman med forskarar frå Norsk institutt for vannforskning. I tillegg har han har gitt ut fleire bøker om sportsfiske, b.l.a. "Fiskeguide for Hardangervidda", "Ørret og ørretfiske", "Hardangervidda. Fiske og fjelliv" og "Fiske i Hedmark". Tore Qvenild har hytte på Torpo og kjenner til forholda i fleire vatn på Ål.

     

     

     

     

    Vellykka kamp mot ørekyt

    Jon Museth feat. Sverre Lien

     

    Ørekyta er spreidd til fleire tusen vatn i Norge. Diverse kunnskapsoppsummeringar har konkludert med at slaget meir eller mindre er tapt - om ein fær ørekyte i nye vatn. Utfisking av ørekyt er ofte omtala som eit Sisyfos-arbeid, og mange har følt seg makteslause i kampen mot problemfisken.

     

    I dette foredraget innleiar Jon Museth om biologien til ørekyta: Kva er hemmelegheita bak suksessen til ørkyta i norske fjellvatn?

     

    Jon Museth har doktorgrad på økologien til ørekyt og aure i fjellområder, og fleire av undersøkingane i avhandlinga var frå Øvre Heimdalsvatn i Jotunheimen. Ikkje langt unna Øvre Heimdalsvatn ligg Russvatnet på 1175 m o.h. I dette store fjellvatnet (4,7 km2) har heiltidsfiskar Sverre Lien lagt ein stor innsats i å kjempe mot ørekyta - og faktisk lykkast!.

     

    Lien og Museth vil i foredraget diskutere erfaringane frå arbeidet, og Lien vil fortelja oss kva som skal til av innsats over tid for å halde ørekyta i sjakk.

     

    Jon Museth er forskningssjef i Norsk institutt for naturforskning (avd. Lillehammer) og har meir enn 20 års erfaring frå anvendt økologisk forskning i menneskepåvirkede ferskvannssystemer. I dei senare åra er det særlig forskning og utredning knytta til fisk i regulerte elver han har konsentrert seg om.

     

    Illustrasjonsbilete: Sverre Lien har i tillegg til rusefangst, jakta ørekyta med straum.

    Foto: Jon Museth

     

     

    Manipulere gyteforhold

    Ulrich Pulg

     

    Om du har slutta og seta ut fisk, og synest det er mindre fisk enn før. Korleis då sørgje for at den lokale fiskestamma overlever, så vatnet forsyner seg sjølv med yngel og blir ei evigheitsmaskin. Der du som fiskar kan fokusere på hausting.

     

    Kort sagt: Korleis forbetre gyteforhold? Korleis forverre? Burde ein leggje ut gytegrus? Og når, og kor hen, og kva slags grus skal ein bruke? Korleis ser eigentleg den perfekte gyteplassen ut. Burde ein fjerne hinder i elvene? Korleis kartleggje desse gyteforholda.

     

    Og ikkje minst:

    Er det i det heile tatt lov å manipulere gyteforhold?

    Er det i det heile tatt lov å endre ein bekk?

    Kvar skal ein søke om lov?

     

     

    Forskar Ulrich Pulg er til dagleg tilsett ved Uni Research Miljø LFI.

    Pulg og medforskarane gav nyleg ut handbok om restaurering av elver, fiskepassasjer og habitattiltak. Særleg har han arbeidd i fleire år med tiltak for å forbetre forholda i Aurlandselva.

     

    Illustrasjonsbilete: Arbeid med å betre livsilkåra til fisken.gjennom fjerning av kunstige tersklar laga i samband med kraftutbyggjinga.

     

     

     

     

    Fiskemåtar i fjellet i før-historisk tid

    Trygve Hesthagen

     

    Gamle fangstmetodar og gamal reiskap.

     

    Kva slags fangstmetodar og reiskap brukte dei i førhistorisk tid? Kor viktig var fiske for dei som hadde tilhald i fjellet? Korleis fangsta dei i innsjøar og elver? Dette er hovudlinjene og kjernespørsmåla i foredraget til Trygve Hesthagen.

     

    Trygve Hesthagen kjem frå Lom i Oppland. Han er tilsett som seniorforskar ved Norsk instutt for naturforskning (NINA) i Trondheim. Hans arbeidsområde er innlandsfisk, mellom anna om verknadar av sur nedbør, kalking, vassdragsreguling og spreiing av ymse fiskeartar. Hesthagen har gjeve ut to bøker om reiskap, fiske- og fiskekultivering, i tillegg til mange populærvitskaplege artikar om same tema.

     

    Illustrasjonsbilete: Fiskekrok funne ved Vesl Hjerkin på Dovrefjell frå ca 1000 år e.Kr.

    Foto: Trygve Hesthagen

     

     

     

     

     

    Store spørsmål rundt flugufiske

    Svein Røbergshagen

     

    Kva er ei god fiskeoppleving?

    Er det viktig å vera nøgd med lite?

    Verdien av vill aure?

    Korleis tek auren flugu?

    Kvifor bryr ikkje auren seg om krok, eller gjer den det?

    Blir auren smartare?

    Kan det vera flaks som gir dei største fiskane?

     

    Svein Røbergshagen inviterer til djupdykk i nokon av dei mest sentrale spørsmåla eit fiskarliv kan by på. Funderingane blir supplert av nye og gamle fiskeerfaringar, historiske skråblikk frå den litterære arven i sportsfisket, samt mange digresjonar! Reisa startar og sluttar i Norge, men i kraft av det universelle temaet, er me innom elver og vatn i mange land og fleire verdsdelar. Me håpar å koma fram til nokon vesentlege svar i løpet av turen.

     

    Svein Røbergshagen vaks opp på Dokka, i godt lag med ein makkrok og ein korkdupp. Han fann meininga i livet då han såg at auren et flugu. Sidan har han ikkje snudd seg etter anna enn bakkastet. Han har størsteparten av sitt yrkesaktive liv arbeidd med sal av sportsfiskarutstyr. Røbergshagen er lidenskapeleg opptatt av bøker - og alt anna som går sakte.

  • Våre støttespelarar

  • Lenker til fordjuping

    "Har me råd til å tenkje på storaurestammer i Tokkeåi eller insektlivet i Glomma i ein verd der øystatar druknar og fattige kystsamfunn herjes av orkaner?"

    Interessant tekst av Jostein Henriksen om nokon av vår tids meist kompliserte spørsmål, og spesifikt om den aktuelle ACER-saka.

    Takvatnet, ein gong kjend for den store fine auren, blei plutseleg fiskefattig på 1920- og 30-talet. Dette var sannsynligvis ein følgje av overfisking og ein rekke kalde sumre. Reaksjonen på dette blei dessverre ikkje eit fiske i balanse med vatnets produktivitet.

    Med gode intensjonar, men lite audmjukheit for kva konsekvensane kunne bli, blei det satt ut røye og stingsild som var tenkt som mat for auren. Følgjen av dette blei overbefolkning og parasittinfisert aure. Dei nye artane blei konkurrentar om matfatet i staden for mat for auren.

    På 70-talet blei det i tillegg satt ut aureyngel som ytterligere forverra forholda, og ingen var lengre interesserte i å hauste av den magre fisken.

     

    Over ein 6-års periode i siste halvdel av 1980-tallet blei ein enorm innsats lagt ned av grunneigare og lokale fiskeforeningar, og det vart fiska opp ca 700.000 smårøyer med ein samla vekt på over 30 tonn.

    Det effektive tynningsfisket gjorde at marflo og andre viktige næringsdyr, som var beita ned til eit minimum, tok seg opp. Dette gjorde at auren skifta diett, vekste raskare og ikkje blei infisert av parasittar.

    Idag er den store flotte auren tilbake, og vatnet regulerer seg sjøl.

    Handbok om praktisk innføring av ulike tiltak for å betre forholda i vassdrag som er prega av ulike tekniske inngrep. God praksis ved miljøforbetrande tiltak i elver og bekker. Utgitt av UNI Research Miljø.

    "Utsetting av aure bidrar i liten grad til betre fiske i regulerte elver. I staden bør innsatsen fokuseres på å betre forholda for villfisk. Settefisken veks dårligare enn villfisk og har høgare dødelighet" , seier Jon Museth (NINA), som er ein av forskarane bak rapporten frå 2014.

    Når utsetting av fisk kjem i tillegg til naturleg rekruttering, kan det fort bli for mykje fisk i forhald til næringsgrunnlaget. Særlig når det fiskes lite.

    "Vannkvaliteten er nå såpass bra at den naturlege rekrutteringa av aure i mange tilfeller er tilstrekkeleg.

    For å bevare kvaliteten på fisken må ein justere utsettingane etter den naturlege rekrutteringa, og etter kor mykje det blir fiska", forklarer NINA-forsker Trygve Hesthagen. Han har undersøkt dei øvre regulerte vatna i Mandalsvassdraget.

    Han presiserar at i enkelte reguleringsmagasin har mogligheitane for naturlig rekruttering blitt heilt øydelagt.

    Massesvermingar av russefluga (Bibio Pomonae) kan gi eit fantastisk flugefiske i fjellet. Dei ujamne svermingane har tidlegere vert omgjeve av ein viss mystikk.

    Tore Qvenild og Sigurd Rogneruds undersøkingar ved Sandvatnet på Hardangervidda for Norsk institutt for vannforskning, har vist at Bibioen har sverma regelmessig kvart tredje år sida 2001.

    Lenger nord i Norge svermar den ofte kvart fjerde år, og larvar som veks upp i skugga her i sør kan også komme eit år for seint. Om disse få skuggeflugu får parra seg kan det vere nokon få Bibio i lufta kvart år. Dette kan vere årsaken til den tidlegare mystikken rundt intervalla mellom kvar sverming. Men mykje kan tyde på at det varmere klimaet dei siste tretti åra har ført til kraftigare og meir regelmessige svermingar i nyare tid.

    Massesvermingane er ikkje til å ta feil av, og i 2016 opplevde me i Sør Norge ein av dei kraftigaste i manns minne. Russefluga blei observert tidligare på sumaren og høgare opp på fjellet enn nokon gang, og folk fortel om vatn som var heilt borte under eit desimeter tjukt lag av bibio-lik.

    Forening for fremme av forbetring av aurens leveområder i Storbritannia.

    Ein forening stifta i Michigan i 1959 for fremme av villfisken i området.

    Misnøye med staten Michigans praksis med å sette ut stor fisk til sportsfisketurister, fikk ein vennegjeng til å gå saman om å kjempe for dei opprinnelege aurestammane og deira leveområder.

    Seinere har T.U. blitt utvida med lokalkontor over heile USA.

    Siden stiftinga har T.U. restaurert hundrevis av elver, kjempa i kongressen for The Clean Water Act og vore med på å få ein kraftdemning fjerna.

    Edwards Dam var den første demninga i verda som ble fjerna mot eigarens vilje. Etter 162 år på botnen av eit kraftmagasin, kom elva fram igjen i 1999, og auren kunne igjen bevege seg fritt.

    Lars Nilssen står bak denne sida med sterke meiningar om aktuelle aurespørsmål. Ein ofte oppdatert side om flugefiske, aure og politikk. Dei arrangerar og interessante foredrag om aure og kultivering i Oslo sentrum.

    Eigarane i Hunderfossen kraftverk har gått saman om eit historisk vedtak for å auke vatnføringa i elva. Den storvokste Hunderauren er trua og kraftverket har forstått alvoret. Vedtaket går ut på å auke vatnføringa frå 1,8 til 5 kubikkmeter i sekundet på vinterstid, og meir under gytinga. Dette medførar eit produksjonstap på 9 millionar kilowatttimar som er nok til å forsyne 350 husstandar med straum i eit år med dagens høge straumforbruk.

    Om alle i Norge senka innetemperaturen med ein halv grad kunne vi gjort det same i 200 elver.

    "Det er eit enormt vekstpotensial i norsk vatnkraft. Den kan, i kombinasjon med høgeffektive kraftledningar over lange distansar, faktisk dekke ein svært betydeleg andel av Nord-Europas straumbehov", sa Elon Musk da han var i Norge.

    Straum er betre enn fossile energikeldar for klimaet, og el-bilens inntog kan vere med på å bremse den globale oppvarminga.

    Men kva blir konsekvensane av dagens teknologioptimisme for villmarka?

    Er den einaste løysinga å leggje enda fleir elver og fossar i rør?

     

  • Om Villfisksamlinga

    Ei samling for læring og utveksling av erfaringar om innlandsfiske og kultivering av vatn og vassdrag. Samlinga fokuserar spesielt på aure og praktisk kunnskap som er anvendbar på lokale forhold.

     

    Villfisksamlinga ynskjer å fremje naturlege gyte- og oppvekstforhold i vatn og vassdrag, samt hausting av den store matressursen som ligg i innlandsfiske.

    Me trur ein med fornuft og audmjukheit kan hauste av naturen uten å byggje ned villmarka.

     

    Villfisksamlinga blir til gjennom dugnadsarbeid og økonomisk støtte frå kommune, stiftingar og næringsliv.

     

    Villfisksamlinga skifta i 2018 navn frå Villfiskfestivalen og starta eit samarbeide med Folkemusikkveka for å fokusere på det fiskefaglege.

     

    I 2019 vil Villfisksamlinga ha regulerte vatn og vassdrag som hovudtema.

    Send gjerne innspel til innhald til villfisksamlinga@gmail.com

     

    Villfisksamlinga er ei idéell forening stifta i 2015.

    Regnskapsførar: BDO Gol

    Organisasjonsnr.: 915 48 1019

    Kontonummer: 2320 17 46000